آمادگی در هر آزمونی نیاز به طی مراحل و انجام برخی از کارها دارد. همچنین در دوره قبل از آزمون باید به مواردی بیش توجه کنیم. کنکور که یکی از مهمترین دغدغه های فکری همه ماست نیز تحت تاثیر عوامل متفاوتی است که در زیر به مهمترین آنها اشاره می کنیم:
سلامت جسمانی - سلامت روحی روانی - هدف گذاری، آرزو، تصمیم - تغذیه - خواب و تاثیرهای مثبت و منفی آن - تفریح و فوق برنامه - عواطف و احساسات در کنکور - شناخت تفاوت آموزش و یادگیری - شناخت توانایی ها و ضعف های فردی - تاثیر خانواده و اطرافیان - لذت و عادت در مطالعۀ دروس - سطح اولیه علمی داوطلب - آموزش - تاثیر های مثبت و منفی تست - برنامه ریزی و نحوه اجرای آن - دلایل عدم موفقیت در اجرای برنامه درسی - آزمون - مشاوره و نحوه بهره مندی از آن - خلاصه نویسی - مرور و نحوه انجام آن - تفاوت عملکرد دانش آموز قوی و ضعیف - تکنیک و تاکتیک در کنکور و سایر امتحانات - شرایط حاکم بر جلسه آزمون - تفاوت آزمون سراسری با دانشگاه آزاد - تفاوت شرکت برای بار اول با سایر نوبت ها - تکنیک های موثر در افزایش یادگیری و تقویت حافظه - مقایسه های صحیح و ناصحیح - ریشه های اضطراب و ناامیدی - خرافات و دروغ های رایج در کنکور - تاثیر رقات های سالم و نا سالم - توکل (سرنوشت، قضا و قدر، شانس) و ... در حقیقت این عوامل برای هر شخصی ممکن است با توجه به شرایط محیطی و فردی متفاوت باشد. اکنون شاید بتوانیم با دانستن تعدد عوامل مؤثر بر کنکور، راحت تر، با آن مواجه شویم.
چند ساعت آموزش می بینیم؟ چند صفحه درس می خوانیم؟ چقدر یاد می گیریم؟
تفاوت آموزش و یادگیری: آموزش عبارت است از مطالب ارائه شده از سوی استاد و معلم؛ درحالی که یادگیری عبارت است از درک و فهم دانش آموز از مطالب. بدیهی است که در پاسخگویی به سوالات کنکور؛ یعنی روز برگزاری آزمون، تنها سلاح دانش آموز یادگیری است نه آموزش او. همگان شاهد بوده اند که دانش آموزانی، علی رغم داشتن آموزش های کامل، نتوانسته اند نتیجه گیری مطلوبی داشته باشند؛ زیرا در آنها عنصر یادگیری شکل نگرفته است؛ از سوی دیگر بارها دیده ایم دانش آموزانی را که با وجود داشتن حداقل امکانات آموزشی، رتبه های خوبی کسب کرده اند،؛ زیرا یادگیری خوبی داشته اند؛ اما دلیل این امر چیست؟ مسیر یادگیری از الگوی زیر تبعیت می کند:
1.5 ساعت: آموزش استاد.
1.5 ساعت: مطالعه داوطلب.
2 ساعت: حل تمرین.
75 دقیقه: آزمون (پرسش و پاسخ).
1 ساعت رفع نواقص و معایب.
1 ساعت: مرور.
نتیجه این روند مطالعه یادگیری کامل بوده که با حل تمرین اضافی به تسلط می انجامد. با دقت در این الگو متوجه خواهیم شد تمام دانش آموزان موفق، با توجه به تفاوت های فردی بر اساس الگویی شبیه این پیش رفته اند. (یک مطلب درسی که از سوی استاد در 1.5 ساعت ارائه می شود، برای یادگیری حداقل به 7-6 ساعت تلاش دانش آموزی نیاز دارد)
مشاوره و نحوه بهره مندی از آن: نقش مشاوره در کنکور از دو جهت قابل توجه است: نقش روانی و نقش آموزشی.
با توجه به مسیر آماده سازی کنکور و وجود فراز و نشیب های فراوان روحی-روانی، در اکثر مواقع، حضور یک مشاور باتجربه در کنار داوطلب کنکور وحتی خانواده وی لازم می باشد؛ اوست که می تواند:
1- در هنگام ناامیدی ها از کوچکترین روزنه امید، تلاش دیگری را برای داوطلب به وجود آورد. شخصی که در کشمکش های درس و تست و آزمون قرار دارد، کمتر می تواند در هنگام شکست، انرژی خود را باز یابد و امیدوارانه به تلاش ادامه دهد. مشاور همراه می تواند این انرژی را به وی باز گرداند.
2- در هنگام درگیری و اختلاف سلیقه های بین داوطلب و خانواده، با ایجاد یک تعامل و تفاهم، مسیر را هموار سازد. والدین ممکن است از روی ناآگاهی، فرزندشان را تحت فشارهای متعدد و استرس قرار دهند. مشاور می تواند این مشکلات را حل کند.
3- در هنگام درگیری عاطفی به کمک داوطلب بیاید. کنکوری مسئول، خود را موظف به انجام کامل برنامه می داند، اما می دانیم که به دلایل گوناگونی ممکن است این امر محقق نشود؛ پس دچار دلهره و نگرانی می شودو ممکن است انگیزه اش را از دست بدهد و احساس خستگی شدید روحی کند؛ اما مشاور می تواند در چنین شرایطی با دلگرمی دادن و گوش کردن به حرف های وی، سنگ صبور او بوده و وی را به مسیر برگرداند.
4- از افراط و تفریط داوطلب بکاهد. داوطلب کنکور ممکن است به دلیل عدم شناخت از ضعف ها و قوت های خود؛ در خواندن بعضی دروس زیاده روی و در مطالعه برخی کم کاری کند. یک مشاور تحصیلی با تجربه می تواند با ارائه راهنمایی های مورد نیاز، درس خواندن، تست زدن، تفریح و سایر برنامه های داوطلب را در حد تعادل نگه دارد.
5- با کمک دانش آموز (به خصوص بعد از هر آزمون) به شناخت نواقص و معایب علمی و کاربردی داوطلب کمک کند و سپس نسبت به ارائه راهکار های مناسب در جهت رفع آنها اقدام کند؛ زیرا داوطلب ممکن است به خاطر تصمیم گیری های احساسی، به عنوان مثال، علاقه مندی به درسی خاص یا رقابتی مقطعی، تمام وقت خود رابه آن درس اختصاص دهد. درحالی که مشاور می تواند فرد را بر روی نقاط قوتش متمرکز کرده و مانع حرکت های نادرست آموزشی شود.
به طور کلی مشاور می بایست در شرایط لازم به عنوان یک اهرم فشار، باعث افزایش تلاش مطالعاتی داوطلب گردد. اما یک نکته مهم: مشاوری که خود به درستی مسیر کنکور، شرایط رقابت، نحوه تشکیل سوال های کنکور و ارزیابی نقاط قوت و ضعف داوطلب از نتیجه آزمون ها را نشناسد، به درستی نمی تواند داوطلب را هدایت کند. راه حل های کلیشه ای که در دورۀ خاصی از زمان برای گروهی از دانش آموزان ارائه شده، نه تنها باعث افزایش مهارت نخواهد شد، بلکه چون انتظار یکسانی از افراد مختلف بوجود می آورد، باعث فرو ریختن تصور مثبت یک داوطلب از کمک های یک مشاور می شود و اعتماد وی را از بین می برد. یک مشاور تحصیلی با تجربه برای گروهی از داوطلبان یک برنامه واحد تنظیم نمی کند.
در ضمن: داوطلب نیز بعد از تحقیق و انتخاب یک مشاور مناسب برای خود، دیگر نباید به دنبال سایر افراد باشد. چرا که در این حالت دچار تضاد ظاهری می شود. همین نکته درباره کتاب های تست هم صادق است.
مزایای یک مشاور خوب: مشاور مجرب به شما کمک می کند تا انرژی از دست رفته خود را به دست بیاورید. توانمندی ها و مهارت های پنهان شما را برایتان آشکار می کند. نگاه شما را به زندگی بهبود بخشیده و قابلیت های شما را پرورش می دهد. به شما کمک می کند تا افکار مزاحم و ناراحت کننده را از ذهن خود پاک کرده و افکار مثبت و موفقیت آمیز را جانشین آن کنید. به احساسات و عقاید شما احترام می گذارد و احساسات منفی را از شما دور می کند. امنیت روانی و آرامش ذهنی را به شما باز می گرداند. قدرت دیدن و برجسته کردن توانایی ها، خوبی ها و مثبت ها را در شما تقویت می کند.
توانایی شما در غلبه بر موانع و مشکلات و شروع دوباره را در شما نمایان می کند. راه های تمرکز را به شما یاد می دهد. اعتماد به نفس از دست رفته شما را باز می گرداند. به شما کمک می کند تا بر ضعف های خود غلبه کرده و از آن توانایی و قدرت بسازید. سخنان و درد دل های شما را چون یک راز نزد خود محفوظ می دارد و در نهایت ناامیدی را از روح شما جدا کرده و انگیزۀ دوباره ای به شما می بخشد تا با تمام نیرو به سمت هدف خود گام بردارید.
فکر کن، ایمان داشته باش، شهامت داشته باش
ترس از زجر کشیدن، بدتر از خود زجر کشیدن است. هیچ قلبی وقتی که به دنبال آرزوهایش می رود هرگز زجری نکشیده است؛ چون که هر لحظۀ آن جستجو، لحظۀ ملاقات با خداوند و ابدیت است.
هدف گذاری آرزو، تصمیم:
در اکثر موارد وقتی از داوطلبان کنکور درباره هدفشان می پرسیم، پاسخ می دهند: «هدف ما قبولی در دانشگاه است»؛ در حالی که چنین هدف گذاری در طول مسیر، باعث ایجاد اضطراب و ناامیدی و در نهایت کاهش عملکرد داوطلب می شود. علت این موضوع آن است که هدف امری است که باید قطعیت را در آن مشاهده نمود؛ در حالی که آرزو امری است که قطعیت در آن وجود ندارد. هر انسانی که نتواند به قطعیت موضوعی پی ببرد، نمی تواند در آن استمرار داشته باشد. در واقع ذهن انسان هدفی را که واضح، روشن و با تمام جزئیات قابل تصور باشد را به عنوان مقصد در نظر گرفته و اطلاعات و داده هایش را به منظور نیل به آن هدف تنظیم می کند؛ در حالی که برای آرزو این چنین نیست.
برای مثال می توانیم دو خواسته را با هم مقایسه کنیم: گرفتن مدرک ICDL و سفر به کشور یونان. گرفتن مدرک می تواند یک هدف باشد، چرا که قطعیت دارد؛ کافی است دوره آموزشی را بگذرانیم و در امتحان موفق شویم. قابل دست یابی است؛ در نتیجه ذهن آن را پس نمی زند؛ اما سفر به کشور یونان به دلایل مختلفی امکان دارد که محقق نشود؛ پس یک آرزوست.
بدیهی است که هیچ فردی از سفر نکردن سرخورده و مأیوس نخواهد شد؛ چون که ذهن آن را فطعی و حتمی تصور نکرده است.
بنابراین اگر داوطلب کنکور، هدف خود را قبولی در دانشگاه تعریف کند، با توجه به رقابت فشرده و سخت در کنکور، امکان قبولی، صد در صد نخواهد بود و به طور خودکار این عدم قطعیت باعث می شود که در طول سال، خود را از هدف دور ببیند و پی در پی دچار یأس و کاهش انگیزه گردد؛ به این ترتیب، درست آن است که داوطلب آرزوی خود را قبولی در دانشگاه بداند وهدف خود را تلاش مطالعاتی مستمر تا روز آخر تعریف نماید، که این هدف گذاری به دلیل قابل اجرا بودن، قطعیت خواهد داشت؛ پس می تواند باعث حفظ انگیزه و تلاش شما شود. در حقیقت به نفع داوطلب کنکور است که به جای اینکه خود را موظف به قبولی در دانشگاه بداند، خود را موظف به انجام مستمر و بی وقفه برنامه ریزی هایش بداند؛
پس برای درس خواندن های خود، هدف های کوتاه مدت در نظر بگیرید و همیشه نگاهتان به هدف باشد؛ این هدف به شما نیرو و انگیزه می بخشد و جهت کلی درس خواندن شما را معین می کند؛ چرا که این هدف های کوتاه مدت، مثل اتمام مطلب درسی خاص در طول یک هفته، می توان دقدم به قدم و بدون استرس اضافی، شما را به آرزوهایتان نزدیک و نزدیک تر کند؛ در عین حال که در پایان این زمان تعیین شدۀ کوتاه، احساس شادی و اعتماد به نفسی که از موفق شدن به شما دست می دهد، می تواند نیرویتان را برای ادامه مسیرافزایش دهد؛ آنچه را باید در طول انجام دهید، در یک دفتر یادداشت کوچک بنویسید و یک به یک به انجامم آنها بپردازید.
این هدف گذاری روزانه، در پایان روز باعث می شود که شما با آرامش به خواب بروید و با آسودگی خیال از خواب برخیزید.
هدف:
1- اهداف روزمره: این اهداف شامل اختصاص دادن وقت معین برای برنامه ریزی روزمره، مشخص ساختن آخرین فرصت برای هر کار و وقت شناس بودن می باشد.
2- هدف دراز مدت: یکی از روش های مناسب برای در کنترل داشتن چنین اهدافی، آن است که دقیقا مشخص کنید که چه هدفی دارید؛ به عنوان مثال، یک داوطلب کنکور، به طور واضح و روشن باید بداند که در آزمون سراسری از هر درسی حدوداً چند در صد از سوال ها را پاسخ می دهد و رتبه مورد نظرش در چه بازه ای است.
3- اهداف شخصی: تنظیم وقت برای انجام این قبیل کارها بسیار مهم است؛ یعنی ما باید اوقاتی را برای تفریح و استراحت روحی و جسمی اختصاص دهیم، البته داوطلبان کنکور باید طوری برنامه ریزی کنند که سرگرمی و تجدید نیرو لطمه ای به درس خواندنشان نزند.
زندگی شما را چگونگی آرزوهایتان می سازد. آرزوی قبول شدن در رشته های مورد علاقه تان را در سر بپرورانید و مهمتر اینکه، خود را لایق قبول شدن در آن رشته ها بدانید. خوب است بدانیم که: «هنگامی که آرزوی چیزی را داری، سراسر کیهان متحد می شود تا بتوانی این آروز را تحقق ببخشی».
اگر یک روز صبح از خواب بیدار شدی و هیچ مشکلی نداشتی، حتما نبض خود را بگیر چون تو احتمالا مرده ای، چرا که فقط مرده ها هیچ مشکل و مسأله ای ندارند و زنده ها همیشه مسئله ای برای حل کردن دارند؛ اما با این وجود هیچ کس نمی تواند خواسته اش را نادیده بگیرد؛ حتی اگر لحظاتی باور کنید دنیا و دیگران (و همین طور کنکور) از او نیرومندترند، رازش همین است تسلیم نشو!
همه ما بخوبی می دانیم که روزهای کنکور از سخت ترین روزهای زندگی هر داوطلب ورود به دانشگاه است؛ اما این را هم بدانیم که: در جدال بین روزهای سخت و آدم های سخت، در نهایت این آدم های سختکوش هستند که پیروز می شوند؛ نه روزهای سخت.